|
|
Minusem jest możliwość że odporne rośliny mogą przekrzyżować się z pokrewnymi
chwastami (co utrudni ich zwalczanie) oraz w przypadku uprawnych roślin
transgenicznych możliwość negatywnego ich wpływu na zdrowie człowieka.
Hodowla odmian odpornych jest bardzo trudna, wymaga znajomości w zakresie
sposobu dziedziczenia oraz biologii agrofaga atakującego roślinę. Gdyby
odpornośc stanowiła jedyny liczący się cel, hodowla odpornościowa rzadko
sprawiałaby trudności, polegają bowiem one na połączeniu dostatecznej
odporności z innymi cechami decydującymi o wartości odmiany. Dodatkowym
problemem jest występowanie ras fizjologicznych patogenów (które nie różnią
się morfologicznie) posiadających odmienne zdolności zakażania roślin.
Ponadto sprawę dodatkowo komplikuje powstawanie nowych ras tzw. miejscowych
pasożytów (są to rasy regionalne powstałe na skutek krzyżowań i mutacji).
W czasie hodowli przeprowadza się badanie odporności przez sztuczne
infekowanie roślin. Zakażać można glebę, materiał siewny lub bezposrednio
rosliny. Spośród zakażonych roślin wybieramy zdrowe lub lekko porażone. W
ten sposób można otrzymać materiał odporny na poszczególne patogeny. Również
rośliny dzikie stanowią często dobry materiał wyjściowy. Należy ich szukać
zwłaszcza w takich okolicach gdzie wieloletnia selekcja naturalna mogła wyodrębnić
formy dostosowane do walki z pasożytem. Na terenach silnie porażanych epidemie
mogły wyeliminować rosliny poddatne pozostawiając jedynie całkowicie
uodpornione. Jeśli wśród odmian uprawnych i dzikich hodowca nie może znaleźć
odporności na jakąś chorobę ma jeszcze trzy możliwości. Wprowadzenie
obcych genów metodą inżunierii genetycznej. Druga to krzyżowanie
pokrewnych gatunków i rodzajów, a trzecia to indukowanie mutacji. Do tego celu służy
promieniowanie jonizujące (obok promieni Roentgena należy tu promieniowanie
gamma, beta, neutrony oraz promieniowanie kosmiczne- wytrąca ono elektrony z
atomów), światło lasera helowo-neonowego, związki chemiczne: iperyt, tlenek
etylenu, etyloimina, alkaloidy (kolchicyna). Do silnych mutagenów (czyli
substancji lub czynników wywołujących mutacje) należy kwas azotowy, który
utlenia grupę aminową (NH2) zasad azotowych do grupy hydroksylowej (OH).
W ten sposób np. cytozyna może zostać przekształcona w uracyl. Wiele wywołanych
mutacji jest niekorzystna lub powoduje smierć rośliny, tylko w nielicznych
przypadkach udaje się uzyskać zadawolające efekty.W przypadku znalezienia odporności u odmian hodowlanych, można zastosować metodę krzyżowania prostego. Jeśli chcemy przekazać poza odpornością inne
cechy stosujemy krzyżownie wielokrotne. Jeśli odpornośc występuje u odmian
dzikich stosujemy krzyżowanie wsteczne. W takim krzyżowaniu otrzymujemy początkowo
mieszańca o poprawionej odporności lecz na przykład zmniejszonej plenności.
Dalsze krzyżowanie mieszańca z wyjściową odmianą hodowlaną przy
jednoczesnej selekcji pod względem odporności może doprowadzić do
oczekiwanego efektu.
Można wykorzystać także zjawisko tzw. pozornej odporności. Która
ma miejsce gdy rozwój patogena i gospodarza jest niezsynchronizowany. Roślina
szybko dojrzewająca może np. wyprzedzić masowe pojawienie się patogenów a
np. szybsze drewnienie rośliny uniemożliwa infekcję lub żerowanie owadów.
Przyspieszene rozwoju rośliny mozna uzyskać na drodze krzyżowań lub
zabiegach przeprowadzanych bezposrednio na materiale siewnym, takich jak:
hydratacyjne kondycjonowanie (pęcznienie nasion i ich suszenie powtarzane
wielokrotnie), wysiew nasion podkiełkowanych (w żelu), zaprawianie nasion
(nawozy, regulatory wzrostu, fitohormony), biostymulacja laserowa.
|
|
|